Rơ le nhiệt là thiết bị bảo vệ quan trọng trong hệ thống điện công nghiệp và dân dụng, giúp ngăn quá tải, bảo vệ động cơ và giảm rủi ro cháy hỏng. Sau thời gian dài vận hành, thiết bị có thể bị kẹt cơ khí, sai lệch tiếp điểm hoặc chỉnh dòng không còn chính xác. Vì vậy, nắm vững cách kiểm tra rơ le nhiệt đúng kỹ thuật sẽ giúp hệ thống hoạt động ổn định, an toàn và tiết kiệm chi phí bảo trì. Nội dung dưới đây được biên soạn dựa trên dữ liệu đầu vào anh cung cấp.

I. Tổng quan về rơ le nhiệt và vai trò trong hệ thống điện

1. Rơ le nhiệt là gì

Rơ le nhiệt là khí cụ điện dùng để bảo vệ động cơ và mạch điện trước tình trạng quá tải kéo dài. Thiết bị hoạt động dựa trên sự giãn nở vì nhiệt của thanh lưỡng kim. Khi dòng điện vượt ngưỡng cho phép, cơ cấu bên trong sẽ tác động để thay đổi trạng thái tiếp điểm, từ đó ngắt mạch điều khiển và bảo vệ thiết bị.

2. Tại sao rơ le nhiệt luôn đi kèm với contactor

Trong tủ điện, rơ le nhiệt thường đi cùng contactor vì hai thiết bị này bổ trợ cho nhau. Contactor đóng cắt mạch động lực, còn rơ le nhiệt giám sát quá tải. Khi có sự cố, rơ le mở tiếp điểm thường đóng, làm cuộn hút contactor mất điện và ngắt nguồn cấp cho động cơ.

II. Phân loại rơ le nhiệt phổ biến trên thị trường

1. Phân loại theo số pha

Theo số pha, rơ le nhiệt thường gồm loại 1 pha và 3 pha. Rơ le nhiệt 1 pha phù hợp với thiết bị dân dụng, máy bơm nhỏ hoặc tải công suất thấp dùng điện 220V. Rơ le nhiệt 3 pha được dùng nhiều trong nhà máy để bảo vệ động cơ 3 pha trước quá tải, lệch tải hoặc mất pha ở một số dòng cao cấp.

2. Phân loại theo cấu tạo và nguyên lý

Theo cấu tạo, loại phổ biến nhất là rơ le nhiệt cơ học dùng thanh lưỡng kim. Ưu điểm là giá hợp lý, bền và dễ thay thế. Ngoài ra, rơ le nhiệt điện tử dùng cảm biến và mạch xử lý để phản ứng nhanh, chính xác hơn. Dù dùng loại nào, kiểm tra rơ le nhiệt vẫn cần tập trung vào tiếp điểm, dòng cài đặt và khả năng tác động.

III. Cách kiểm tra rơ le nhiệt nhanh, chính xác và an toàn

1. Kiểm tra bằng nút Test trên thiết bị

Đây là cách kiểm tra rơ le nhiệt nhanh nhất để đánh giá cơ cấu cơ khí. Trên mặt thiết bị thường có nút Test. Kỹ thuật viên có thể dùng đồng hồ vạn năng ở thang thông mạch để đo cặp 95 và 96. Ở trạng thái bình thường, cặp tiếp điểm này phải thông mạch.

Khi nhấn Test, cặp 95 và 96 phải mở ra, đồng thời cặp 97 và 98 chuyển sang trạng thái đóng. Nếu tiếp điểm chuyển dứt khoát, cơ cấu ngắt vẫn ổn định. Nếu tiếp điểm không đổi trạng thái hoặc chập chờn, cần kiểm tra rơ le nhiệt kỹ hơn trước khi tiếp tục vận hành.

2. Kiểm tra bằng đồng hồ vạn năng VOM

Trước khi đo bằng VOM, bắt buộc phải ngắt nguồn điện hoàn toàn và xác nhận thiết bị không còn điện áp. Sau đó, chuyển đồng hồ sang thang đo điện trở hoặc thông mạch. Đo cặp 95 và 96, nếu rơ le chưa tác động thì đồng hồ phải báo gần 0 Ohm.

Tiếp theo, đo cặp 97 và 98. Ở trạng thái bình thường, đồng hồ phải báo hở mạch. Nếu kết quả đo ngược, tiếp điểm kém hoặc điện trở cặp 95 và 96 quá cao, rơ le có thể đã hỏng bên trong. Đây là phương pháp kiểm tra rơ le nhiệt đơn giản, phù hợp với bảo trì tủ điện.

3. Kiểm tra bằng thiết bị bơm dòng chuyên dụng

Với hệ thống yêu cầu độ tin cậy cao, kỹ thuật viên có thể dùng thiết bị bơm dòng để mô phỏng quá tải thực tế. Khi cấp dòng lớn hơn dòng cài đặt, có thể đo thời gian tác động của rơ le. Phương pháp này cho biết thiết bị tác động quá nhanh, quá chậm hay không tác động.

IV. Cách chỉnh dòng rơ le nhiệt bảo vệ thiết bị hiệu quả

1. Công thức tính dòng điện chỉnh định cơ bản

Chỉnh dòng đúng giúp rơ le bảo vệ hiệu quả. Nếu chỉnh quá thấp, thiết bị dễ nhảy dù tải vẫn bình thường. Nếu chỉnh quá cao, rơ le gần như mất tác dụng bảo vệ. Công thức tham khảo là dòng chỉnh định bằng 1,1 lần dòng làm việc lớn nhất, nhưng không vượt quá dòng định mức của động cơ.

Ví dụ, nếu dòng tải nặng nhất đo được là 10A và dòng định mức động cơ là 12A, có thể chỉnh rơ le khoảng 11A. Sau khi chỉnh, nên kiểm tra rơ le nhiệt trong quá trình chạy thử để chắc chắn thiết bị không nhảy sai và vẫn bảo vệ đúng khi có quá tải.

2. Tùy chỉnh cho các hệ thống đặc biệt

Một số tải như máy nén lạnh, quạt công nghiệp, bơm hoặc máy chạy tải nặng có dòng thay đổi theo điều kiện vận hành. Với các hệ thống này, không nên chỉnh dòng theo cảm tính. Hãy cho máy chạy ổn định ở tải cao, đo dòng bằng ampe kìm, sau đó mới tính dòng cài đặt phù hợp.

VI. Bảo trì và các lưu ý an toàn khi làm việc với rơ le nhiệt

1. Quy trình bảo trì và vệ sinh định kỳ

Trong tủ điện công nghiệp, bụi bẩn, hơi ẩm và rung động có thể làm giảm độ ổn định của rơ le nhiệt. Bụi bám làm cản tản nhiệt, còn đầu dây lỏng có thể sinh nhiệt cục bộ. Vì vậy, cần vệ sinh tủ điện định kỳ, siết lại đầu nối và quan sát dấu hiệu cháy xém.

Khi bảo trì, nên kiểm tra rơ le nhiệt cùng contactor, CB, dây động lực và dây điều khiển. Nếu thấy vết cháy, mùi khét, tiếp điểm chập chờn hoặc nút reset không ổn định, không nên cố sử dụng tiếp. Thay đúng dải dòng sẽ an toàn hơn cho toàn bộ hệ thống.

2. Cảnh báo an toàn điện tuyệt đối

Trước mọi thao tác, luôn ngắt CB tổng và dùng đồng hồ đo để xác nhận điện áp bằng 0. Không chạm tay vào thiết bị khi chưa cô lập nguồn. Tuyệt đối không vặn dòng rơ le lên mức tối đa chỉ để tránh nhảy bảo vệ, vì điều này có thể khiến động cơ mất lớp bảo vệ quan trọng.

VII. Kết luận

Biết cách kiểm tra rơ le nhiệt nhanh, chính xác và an toàn giúp kỹ thuật viên chủ động bảo vệ động cơ, hạn chế dừng máy và giảm chi phí sửa chữa. Các bước quan trọng gồm kiểm tra nút Test, đo tiếp điểm bằng VOM, đánh giá dòng cài đặt, kiểm tra đấu nối và bảo trì định kỳ.

Nếu doanh nghiệp của bạn cần lựa chọn rơ le nhiệt chất lượng cho tủ điện, rơ le nhiệt Shihlin là phương án đáng cân nhắc nhờ độ ổn định cao, thiết kế phù hợp nhiều ứng dụng công nghiệp và khả năng phối hợp tốt với contactor Shihlin. Công ty Cổ phần Tự Động Hóa Toàn Cầu hiện phân phối thiết bị Shihlin, hỗ trợ tư vấn chọn dải dòng, đấu nối và kỹ thuật 24/7. Liên hệ Tự Động Hóa Toàn Cầu để được tư vấn chính sách bán hàng, hỗ trợ kỹ thuật và hậu mãi tốt nhất cho doanh nghiệp của bạn.

THÔNG TIN LIÊN HỆ

• Hotline Zalo miền Bắc: 0961.320.333 
  
• Website: tudonghoatoancau.com
• Facebook: Tự động hóa Toàn Cầu

Xem thêm: Hướng dẫn chọn rơ le nhiệt phù hợp cho động cơ điện